Μικρό θήραμα Laussonne, περιοχή πειραματισμών

Το άνοιγμα του κυνηγιού που μόλις έγινε στη Haute-Loire την Κυριακή είναι η ευκαιρία να αναδειχθεί μια υποδειγματική επιχείρηση: η εισαγωγή φασιανών, μιας φυλής «άγριου τύπου», ωστόσο εκτροφής, προσεκτικά επιλεγμένης από την εταιρεία Gibis του Isère (établissements Guilloud). Πουλιά που δεν έχουν καμία σχέση με τις «κοτούλες», όπως τις αποκαλούν οι κυνηγοί, αυτά τα πουλιά που απελευθερώνονται στη φύση λίγες μέρες πριν από το άνοιγμα και αφήνουν να τα πλησιάσει κανείς σε απόσταση μόλις λίγων μέτρων, τόσο έντονη είναι η εξοικείωσή τους με τον άνθρωπο. Ακούγονται φωνές που εκφράζουν τη λύπη τους για αυτή την παλιά πρακτική, αμφισβητήσιμη από ηθική άποψη αλλά και σε σχέση με τη δουλειά των σκύλων φέρμας. Παρ' όλα αυτά, απελευθερώσεις φασιανών βολής έγιναν πράγματι και αυτή τη σεζόν. Όμως ορισμένοι σκέφτονται το μέλλον του κυνηγιού και του θηράματος.

Αυτή η εισαγωγή, που έγινε στα μέσα Αυγούστου σε όλη την επικράτεια της Haute-Loire, είναι μια πρωτιά για τον νομό, τουλάχιστον σε αυτή την κλίμακα. 25 κυνηγότοποι ή Acca είχαν παραγγείλει πουλιά. Αυτό δείχνει τον ενθουσιασμό που προκάλεσε η πρωτοβουλία. Συνολικά εισήχθησαν έτσι περίπου 900 φασιανοί. Η επιχείρηση αυτή είναι καρπός συνεργασίας μεταξύ της νομαρχιακής ομοσπονδίας κυνηγών της Haute-Loire και του Petit gibier 43. Είχαμε αναφερθεί πριν από μερικά χρόνια σε μια τέτοια πρωτοβουλία στον τομέα Bains, Séneujols, αλλά πιο περιορισμένη. Έχει συχνά τονιστεί η δυσκολία έστω και να διατηρηθεί ο φασιανός σε άγρια κατάσταση. Τα τελευταία χρόνια, μία από τις προτεραιότητες της ομοσπονδίας ήταν κυρίως να ποντάρει στη γκρίζα πέρδικα που απαντά, μεταξύ άλλων, στα οροπέδια του Devès, ένα άγριο ενδογενές είδος πολύ δημοφιλές στους κυνηγούς. Για να πειστεί κανείς, αρκεί να θυμηθεί την επιτυχία που είχε το field trial του Sanssac-l'Église. Διαγωνιζόμενοι έρχονταν από όλη τη Γαλλία. Όμως, η γκρίζα πέρδικα γίνεται σήμερα πιο διακριτική. Πρέπει να δούμε σε αυτό τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής;

Ο σύλλογος Petit gibier 43 δημιουργήθηκε πριν από τρεισήμισι χρόνια με βάση μια τριπλή διαπίστωση: τη μείωση των αυτόχθονων πληθυσμών μικρού θηράματος, τη συχνή έλλειψη διαλόγου μεταξύ κυνηγών και αγροτών, τον οποίο ο σύλλογος θέλει να καλλιεργεί, και το αίσθημα των κυνηγών μικρών τριχωτών ή φτερωτών θηραμάτων ότι ήταν κάπως οι ξεχασμένοι σε σχέση με το μεγάλο θήραμα, που παίρνει όλη την προσοχή και τα μέσα, με τις αποζημιώσεις για ζημιές. Ένας τέτοιος σύλλογος φίλων του μικρού θηράματος υπάρχει πλέον σε περίπου τριάντα νομούς της ηπειρωτικής Γαλλίας.

Ο νέος σύλλογος της Haute-Loire κατάφερε σε λίγο χρόνο να συγκεντρώσει σημαντικό αριθμό μελών (είναι 230). «Είμαστε εδώ για να προκαλούμε αλλαγές, να ξεκινάμε δοκιμές και ιδέες. Αυτό συμβαίνει με την επιχείρηση φασιανών ή με την τοποθέτηση φωλιών για τις πάπιες πριν από δύο χρόνια, στον υγρότοπο του Vernassal και του Bas-en-Basset», εξηγεί ο Georges Hallary, ο πρόεδρος.

Για να πολλαπλασιαστούν οι πιθανότητες επιτυχίας της εισαγωγής των φασιανών, έπρεπε να καταφύγουν σε μια «καθαρή φυλή», εκτρεφόμενη με παραδοσιακό τρόπο. Τα πουλιά αυτά τρέφονται με ζωντανά έντομα από τις πρώτες μέρες, σε φυσικό φως ώστε να γίνεται σεβαστός ο βιολογικός τους ρυθμός, σε έναν μεγάλο κλωβό άνω των 10.000 m², εξοπλισμένο με κούρνιες. Οι ταΐστρες με σπόρους απαγορεύονται. Τα πουλιά βρίσκουν την τροφή τους κατευθείαν στο έδαφος, αναπτύσσουν άγριο ένστικτο. Όταν πέφτει η νύχτα, κουρνιάζουν για να ξεφύγουν από τους θηρευτές. Ο Louis Garnier, πρόεδρος της ομοσπονδίας και εκπρόσωποι της τελευταίας, αλλά και μέλη του Petit gibier 43 εντυπωσιάστηκαν από την επίσκεψη στις εγκαταστάσεις στο Isère.

Ο σύλλογος υπέγραψε σύμβαση με την ομοσπονδία κυνηγιού, η οποία ανέλαβε το κόστος των δαχτυλιδιών. Η δακτυλίωση προσφέρει ιχνηλασιμότητα των πουλιών. «Ελπίζουμε να ξαναβρούμε φασιανούς σε έναν ή δύο χρόνια. Και φυσικά να αναπαραχθούν», αναφέρει ο Gorges Hallary. Οι κυνηγοί μικρού θηράματος έχουν βάσιμες ελπίδες, καθώς διαπιστώνουν την παρουσία ατόμων μόνιμα εγκατεστημένων, που αναπαράγονται, στο Séneujols, στο Bains, στο Saint-Christophe-sur-Dolaizon, γενικότερα στο ηφαιστειακό οροπέδιο. Η αγορά των φασιανών 12 έως 14 εβδομάδων (10 ευρώ το ένα) βάρυνε τις Acca που είχαν προσφερθεί εθελοντικά.

Ανάμεσά τους, το παράδειγμα της Laussonne είναι ενδιαφέρον: ο κυνηγετικός σύλλογος εισήγαγε 60 νεαρούς φασιανούς κατά τη δεύτερη εβδομάδα του Αυγούστου. Οι απελευθερώσεις, ανάλογα με τους τομείς, κυμαίνονται από 5 έως 90 πουλιά. «Δεν περιμέναμε τέτοια επιτυχία. Συνειδητοποιούμε ότι οι κυνηγοί θέλουν να βοηθήσουν τη φύση», χαίρεται ο Georges Hallary. Η Laussonne εφαρμόζει πολλά πρωτόκολλα: τη μαζική απελευθέρωση για την οποία μιλάμε εδώ, αλλά και την αγορά νεοσσών μιας ημέρας που εκτρέφονται με νάνες κότες. «Κρατάμε τους αναπαραγωγούς μας και βγάζουμε τους δικούς μας φασιανούς», συμπληρώνει ο Thomas, ενεργό μέλος της Acca. Ο Éric Raffier και ο Pierre Bonnaud στον τομέα του Bains ακολουθούν την ίδια προσέγγιση εδώ και χρόνια.

Παρακολούθηση και καταμετρήσεις στο εξής

Τα πουλιά που απελευθερώθηκαν θα αποτελέσουν αντικείμενο παρακολούθησης και καταμετρήσεων. Ένας φασιανός μπορεί να μετακινηθεί σε απόσταση 20 ή 30 χιλιομέτρων. Ένας ορισμένος αριθμός ατόμων μπορεί ήδη από τώρα να θηρευτεί. Ο Georges Hallary αιτιολογεί αυτή την επιλογή: «Δεν μπορούμε να συσσωρεύουμε περιορισμούς στον κυνηγό μικρού θηράματος, που δεν θα έκανε τίποτε άλλο από το να διαχειρίζεται την έλλειψη. Οι πολλοί περιορισμοί είναι αντιπαραγωγικοί. Κάθε Acca ας κάνει τις επιλογές της, όπως για παράδειγμα να πυροβολεί μόνο αρσενικά». Η Laussonne επέλεξε να επιτρέπει τη βολή πέντε πετεινών τον χρόνο.

Η Acca κατέγραψε αυτή τη σεζόν «εξαιρετική αναπαραγωγή» σε όλα τα είδη, «καταπληκτικούς γόνους φασιανών και λαγών». Και αυτό, παρά κάθε προσδοκία, δεδομένων των προβλημάτων ξηρασίας. Η παρουσία ακρίδων μπορεί να είναι μια εξήγηση. «Ένας δήμος όπως η Laussonne, όπου δεν έχουμε εντατική γεωργία, δεν μπορεί παρά να ευνοεί την παρουσία εντόμων», διαπιστώνει ο εκπρόσωπος της Acca, ο οποίος μιλά λοιπόν για «καλή χρονιά», με εξαίρεση τη γκρίζα πέρδικα. Ο Thomas προσθέτει: «Είμαστε ένας από τους λίγους κυνηγότοπους όπου τη βρίσκουμε σε άγρια κατάσταση».

Η γκρίζα πέρδικα δεν θηρεύτηκε επί τρία χρόνια, πριν οι Acca ανακτήσουν μια κάποια αυτονομία με άδειες κυνηγιού εδώ για μία ημέρα, αλλού για μερικά μισοήμερα. «Φέτος, δεν θα υπάρξουν βολές γκρίζας πέρδικας στο ηφαιστειακό οροπέδιο», ανακοινώνει ο Thomas. Πέρυσι, από ένα ζευγάρι σε κλωβό, ο τελευταίος πέτυχε περίπου δεκαπέντε νεοσσούς, που απελευθερώθηκαν μετά από μερικές εβδομάδες. Τα πουλιά δεν εγκατέλειψαν την περιοχή, ζευγάρωσαν και εγκαταστάθηκαν. Ο Thomas, άνθρωπος της φύσης, προσέχει καθημερινά τα πουλιά και την ευζωία τους.

Λεζάντα της φωτογραφίας (σ. 6): Ο Georges Hallary, πρόεδρος του νέου συλλόγου Petit gibier 43 παρακολουθεί από πολύ κοντά το πείραμα.

Απόσπασμα (σ. 6): Παρά την ξηρασία, μια καλή χρονιά για το μικρό θήραμα με εξαίρεση τη γκρίζα πέρδικα.

Είδος Προς μια επιστροφή της κόκκινης πέρδικας;

Τα τελευταία χρόνια, η γκρίζα πέρδικα έχει βρεθεί στο επίκεντρο κάθε προσοχής στη Haute-Loire. Ωστόσο, γίνεται πιο διακριτική. Ξεκινά ένας πειραματισμός με την αδελφή της, την κόκκινη.

PHILIPPE SUC

Ένα άλλο θήραμα που χαίρει της προτίμησης των κυνηγών της Laussonne: η κόκκινη πέρδικα. Λέγεται ότι είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στις ακραίες κλιματικές συνθήκες. «Τη βρίσκουμε για παράδειγμα στην Ανδαλουσία. Πίνει νερό από τη δροσιά. Έχει ανέβει μέχρι τη Σκωτία. Διαθέτει μεγάλη ικανότητα προσαρμογής. Δεν τη συναντάμε στις καλλιέργειες αλλά μάλλον στις πλαγιές, στα κάπως άγρια μέρη», σχολιάζει ο Georges Hallary, πρόεδρος του Petit gibier 43.

Νάνες κότες ως θετές μητέρες

Η διπλή φωλεοποίηση (δύο φωλιές που επωάζονται από τους δύο γονείς) συνηγορεί επίσης υπέρ της εγκατάστασής της. Μια διαπίστωση: σήμερα έχει μικρή παρουσία στη Haute-Loire. Εξ ου και ο πειραματισμός που ξεκίνησαν οι πολύ πρόθυμοι κάτοικοι της Laussonne: κάθε χρόνο επί τρία χρόνια, η Acca και ο Petit gibier 43 αποφάσισαν να αγοράζουν 200 νεοσσούς και να τους αναθέτουν για εκτροφή σε νάνες κότες.

Ο Thomas εξηγεί την προσέγγιση: «Παραλάβαμε τους νεοσσούς μιας ημέρας τον περασμένο Ιούνιο και τους δώσαμε για υιοθεσία σε νάνες κότες μέσα σε ένα κιβώτιο με ανοίγματα. Το πλεονέκτημα είναι ότι βρισκόμαστε σε ένα καταφύγιο θηραμάτων και στο κέντρο του δήμου. Η κότα τούς μαθαίνει να τρέφονται, με σιτάρι, εμπλουτισμένη τροφή, σκουλήκια μαύρης μύγας, να προστατεύονται από τις κακοκαιρίες και από τους θηρευτές. Στην αρχή, το κιβώτιο είναι κλειστό, και σταδιακά τα μικρά περδικάκια πηγαίνουν σε ένα πάρκο εγκλιματισμού και μαθαίνουν να γίνονται αυτόνομα».

Από τις 200 πέρδικες, 110 άτομα επέζησαν και έχουν δακτυλιωθεί μέχρι σήμερα. Ο Thomas και τα μέλη της Acca κρίνουν αυτό το πρώτο αποτέλεσμα ενθαρρυντικό. Κατά τη διάρκεια του Αυγούστου, σμήνη 12 έως 18 ατόμων μεταφέρθηκαν σε διάφορα σημεία της κοινοτικής περιοχής. Η κότα έφυγε με τους νεοσσούς σε ένα πάρκο προ-απελευθέρωσης. «Όλη τη μέρα, οι πέρδικες ανακαλύπτουν την περιοχή τους και επιστρέφουν το βράδυ να κοιμηθούν με τη θετή μητέρα τους, προφυλαγμένες από τους θηρευτές», καταθέτει ο Thomas.

Η βολή των πουλιών παραμένει δυνατή, αλλά περιορίζεται σε τρία άτομα τον χρόνο ανά κυνηγό.

Ο Georges Hallary επιμένει: «Αυτό που μετράει σήμερα περισσότερο από τη βολή είναι πρώτα απ' όλα η δουλειά του σκύλου και η συνεννόηση μαζί του. Όταν έχετε έναν σκύλο που κάνει μια καταπληκτική φέρμα, είστε ευχαριστημένος». Μετά το κλείσιμο του κυνηγιού της πέρδικας στο τέλος του έτους, θα γίνει ένας πρώτος απολογισμός του πειράματος και έπειτα θα έρθει η ώρα των καταμετρήσεων την άνοιξη.

Αυτός ο πειραματισμός, μοναδικός στη Haute-Loire αποτέλεσε αντικείμενο τριμερούς σύμβασης μεταξύ του Petit gibier 43, της Acca της Laussonne και της ομοσπονδίας κυνηγιού για τα τρία δοκιμαστικά χρόνια. Η ομοσπονδία παρέχει οικονομική στήριξη για την κατασκευή των κιβωτίων εκτροφής και τη διατροφή των πουλιών. Η χρηματοδότηση των 200 νεοσσών κάθε χρόνο καλύπτεται από τον Petit gibier 42 και την Acca της Laussonne.

Λεζάντα της φωτογραφίας των περδίκων (σ. 7): Το πρώτο αποτέλεσμα της εισαγωγής της κόκκινης πέρδικας στη Laussonne είναι θετικό. Θα πρέπει να περιμένουμε τις επόμενες ανοιξιάτικες καταμετρήσεις.

Αφθονία του ορτυκιού αυτή τη σεζόν

Εδώ και σχεδόν 15 χρόνια, η ομοσπονδία κυνηγών της Haute-Loire συμμετέχει στην εθνική παρακολούθηση των φωλεαζόντων πληθυσμών του ορτυκιού. Αυτό το μικρό αποδημητικό πουλί παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις πληθυσμού. Φέτος, είτε σε επίπεδο νομού είτε σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, παρατηρήθηκαν πολλά αρσενικά που κελαηδούσαν.

Στο πλαίσιο αυτής της παρακολούθησης, περισσότερα από 50 ορτύκια συλλήφθηκαν και δακτυλιώθηκαν στον νομό. Σε περίπτωση θήρευσης ενός δακτυλιωμένου πουλιού, η ομοσπονδία ζητά από τους κυνηγούς να γνωστοποιούν την πληροφορία στην τεχνική της υπηρεσία. Η δακτυλίωση επιτρέπει την απόκτηση ενδιαφερουσών γνώσεων για τους πληθυσμούς των πουλιών, απαραίτητων για τη διαχείρισή τους. Ζητείται από τους κυνηγούς να καταγράφουν το σύνολο των θηρεύσεών τους στην εφαρμογή Chassadapt. «Η λεπτομερής γνώση των θηρεύσεων είναι ουσιώδες στοιχείο για μια ορθολογική διαχείριση των ειδών», αναφέρει η ομοσπονδία κυνηγών. Για το ορτύκι, το τρυγόνι καθώς και τις πάπιες, είδη που υπόκεινται σε προσαρμοστική διαχείριση, η καταγραφή των θηρεύσεων σε πραγματικό χρόνο στο Chassadapt είναι υποχρεωτική.

Λεζάντα της φωτογραφίας του φασιανού (σ. 7): Μια φυλή φασιανών που προέρχεται από μια παλιά γενεαλογική γραμμή, πολύ κοντά στο άγριο πουλί, προτιμήθηκε για αυτή την πρώτη μαζική απελευθέρωση.