Zając w Polsce: zwierzyna pod stałą obserwacją i programy zasiedlania

Zwierzyną łowną jest wyłącznie zając szarak. Zając bielak jest w Polsce objęty ścisłą ochroną od 1952 roku, figuruje w Polskiej czerwonej księdze zwierząt i obserwowano go jedynie w północno-wschodniej części kraju.^[5] O biologii zająca szaraka przeczytasz w naszym opracowaniu Zając szarak.

Rocznik Statystyczny Leśnictwa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) publikuje szacunki liczebności według stanu na 10 marca, opracowane na podstawie danych Lasów Państwowych, Polskiego Związku Łowieckiego (PZŁ) i innych zarządców. W przypadku zająca wzrosły one z 709 600 osobników w 2015 roku do 814 500 w 2020, 923 400 w 2024 i 956 800 w 2025 roku.^[1]

Pozyskanie pozostaje niewielkie w stosunku do tej liczebności: 15 200 zajęcy odstrzelonych w sezonie łowieckim 2015/16, 12 300 w sezonie 2023/24 i 11 200 w sezonie 2024/25. Ten sam rocznik odnotowuje ponad 11 000 zajęcy zagryzionych przez psy w obwodach łowieckich w ostatnim opublikowanym roku.^[1] Ten niedawny trend kontrastuje z „gwałtownym spadkiem” liczebności, o którym pisali leśnicy na początku lat 2010.^[3]

W Polsce okresy polowań ustala się na szczeblu krajowym w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw środowiska, wydanego na podstawie art. 44 ustawy Prawo łowieckie z 1995 roku. Dla zająca rozporządzenie przewiduje okres polowań z broni palnej, okres odłowu oraz okres polowań z ptakami łowczymi. Zezwala ono również na polowanie na lisy przez cały rok w obwodach, w których w ciągu dwóch ostatnich lat kalendarzowych prowadzono zasiedlanie zającami, bażantami lub kuropatwami.^[2] Okresy polowań sprawdzaj w obowiązującym tekście aktu.

Łowiectwo jest zorganizowane w obwodach łowieckich. Według stanu na 31 marca 2025 roku PZŁ zrzeszał 2 786 kół łowieckich i 131 816 członków, a obwodów było 4 547.^[1]

Kilka programów miało na celu zahamowanie spadku liczebności drobnej zwierzyny. W województwie kujawsko-pomorskim w ramach programu odbudowy populacji drobnej zwierzyny, realizowanego w latach 2010–2014 przez PZŁ i leśników przy wsparciu wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska, wprowadzono w 2012 roku 700 zajęcy.^[4] Na Mazowszu Lasy Państwowe w 2013 roku reintrodukowały pięćdziesiąt zajęcy odłowionych w innym nadleśnictwie i wyposażonych w nadajniki, w ramach programu finansowanego z funduszu leśnego.^[3] GUS odnotowuje także odłowy żywych zajęcy: 150 w sezonie 2015/16 i 27 w sezonie 2023/24.^[1]

Przed każdym projektem wprowadzania zwierząt zasięgnij informacji w PZŁ oraz we właściwej regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych (RDLP). Nasz poradnik przywracania zajęcy do natury opisuje ogólne dobre praktyki, opracowane z myślą o Francji.