Зајакот во Северна Македонија: државен дивеч и плен на рисот

Видот што живее во земјата е европскиот зајак (Lepus europaeus), опишан во нашиот профил Европски зајак. Во планинските масиви на западниот дел од земјата, истражувачите го проучувале во мозаик од активни или напуштени пасишта и мали обработливи парцели^[2].

Студија објавена во 2025 година во Macedonian Journal of Ecology and Environment за прв пат ја процени неговата густина во ареалот на балканскиот рис. Со фотозамки поставени на четири локации во Националниот парк Маврово, авторите добиле меѓу 3,4 и 16,5 зајаци на квадратен километар, зависно од локацијата^[2].

Студијата поаѓа од едно сознание: балканскиот рис (Lynx lynx balcanicus), критично загрозен вид, зависи од два главни плена — срната и европскиот зајак^[2]. Подоброто познавање на популациите на зајакот е затоа и прашање на заштита на овој предатор.

Овие резултати се локални: за оваа страница не можеше да се консултира ниедна неодамнешна национална статистика за бројноста или за одстрелот на зајакот. За податоци на ниво на државата, обратете се до Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство.

Македонскиот Закон за ловството, повеќепати изменуван до 2023 година, утврдува дека дивечот е сопственост на државата и ужива посебна заштита како добро од општ интерес^[1]. Зајакот е наведен меѓу „главните видови дивеч за ловностопанско управување“ и на листата на заштитен дивеч, за кој самиот закон го определува ловостојот^[1]. За време на ловостојот, заштитениот дивеч не смее да се лови, гони ниту вознемирува^[1].

Правото на стопанисување со дивечот во ловиштето го доделува Владата преку концесија, на десет години за ситен дивеч и на дваесет години за крупен дивеч; концесионерот е должен да го одгледува и заштитува дивечот^[1]. Управувањето се потпира на општа ловностопанска основа за дваесет години, донесена од Собранието, и на посебна ловностопанска основа за десет години за секое ловиште, донесена од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство^[1]. Концесионерите можат да се здружат во Ловечката федерација на Македонија, доброволно национално здружение на ловците^[1].

Сепак, компаративна анализа објавена во 2019 година од истражувачи на универзитетот во Скопје оценува дека законот содржи празнини, недоследности и одредби тешки за спроведување^[3].

Законот го условува внесувањето на алохтони видови дивеч во ловиште со одобрение од Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, по мислење на Министерството за животна средина и врз основа на студија на овластена научна институција^[1]. За секое прашање во врска со враќањето зајаци во природа, информирајте се во ова министерство. Нашиот водич враќање на зајакот во природа ги претставува чекорите за подготовка од француска перспектива.

GIBIS, одгледувач на дивеч од Шат (департман Изер, Франција), таму одгледува млади зајаци и нуди и диви зајаци уловени во Централна Европа: видете нашите зајаци. Фотографиите на оваа страница го прикажуваат видот во неговото живеалиште и не ги претставуваат нашите животни.